Urząd Gminy w Nowym Dworze

Jolanta Terlikowska, MBA
Dyrektor Programowa Instytutu Nowej Kultury

Alkohol – najsilniej działający teratogen

Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych realizowała w latach 2021-2022 projekt badawczy (międzynarodowy projekt FAR SEAS), podczas którego zapytano kobiety z województwa mazowieckiego o znajomość kwestii związanych ze szkodliwym wpływem alkoholu na rozwijający się płód. 65% ankietowanych kobiet potwierdziło znajomość terminu FAS, a blisko 90% wiedziało, że spożywanie alkoholu w ciąży może uszkodzić płód. Można by zatem przyjąć założenie, że wiedza związana z teratogennym działaniem napojów alkoholowych jest aktualnie dość powszechna. Pomimo tego co trzecia kobieta przyznaje się do używania alkoholu w czasie ciąży. Dlaczego tak się dzieje?

Zapewne moglibyśmy znaleźć kilka powodów takiej sytuacji. Jednym z nich jest deprecjonowanie szkodliwej roli alkoholu. Alkohol jest ogólnie dostępną i najbardziej rozpowszechnioną substancją psychoaktywną, która bardzo mocno wniknęła w nasze życie codzienne. Nie bez znaczenia są tu reklamy promujące piwo jako napój ułatwiający kontakty towarzyskie, zapewniający dobrą zabawę, relaks, czy liczne mity, jak np.: „czerwone wino poprawia liczbę czerwonych krwinek”, „piwo wspomaga laktację”, itp.

Obawiamy się narkotyków, kobiety w ciąży skłonne są odstawić papierosy, ale jeśli chodzi o spożywanie alkoholu często stosowane są racjonalizacje – „przecież jeden kieliszek wina nie zaszkodzi”, „moja koleżanka piła i urodziła zdrowe dziecko”. 

Tymczasem to alkohol jest najsilniej działającym teratogenem, czyli czynnikiem uszkadzającym płód. 

Wbrew obiegowym przekonaniom, szkodliwe działanie alkoholu etylowego jest znacznie silniejsze, niż ma to miejsce w przypadku narkotyków czy papierosów.

W każdym z trymestrów ciąży pod wpływem alkoholu powstają odmienne zaburzenia zależne od etapu rozwoju dziecka. I tak między innymi:

• W pierwszym trymestrze alkohol zaburza powstawanie i migrację komórek, co może spowodować samoistne poronienie, dysfunkcje ośrodkowego układu nerwowego, bądź powstanie wad rozwojowych, w tym nieprawidłowej budowy różnych narządów, np. serca, nerek, wątroby. Powstają również charakterystyczne dla FAS zmiany dysmorficzne w obrębie twarzoczaszki.
• W drugim trymestrze pogłębiają się charakterystyczne zmiany dysmorficzne i uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego i nadal istnieje ryzyko poronienia. Może dojść do uszkodzenia funkcjonowania różnych narządów. 
• W trzecim trymestrze nasileniu ulegają powstałe już zmiany OUN a najbardziej wrażliwym na działanie alkoholu jest hipokamp. Ponadto, może dojść do przedwczesnego porodu czy zaburzeń w prawidłowym rozwoju mózgu, zmysłu wzroku i słuchu.

Alkohol jest szkodliwy przez cały okres ciąży, lecz najgroźniejsze wady powstają w trzecim tygodniu po poczęciu, czyli w momencie tworzenia się ważnych dla życia organów. Kobieta często jeszcze nie wie wtedy, że jest w ciąży. 

Jolanta Terlikowska, Dyrektor Programowa Instytutu Nowej Kultury, profilaktyk, specjalista ds. profilaktyki FASD

Tekst powstał w ramach bezpłatnej ogólnopolskiej kampanii edukacyjnej „Ciąża bez alkoholu – profilaktyka FASD” realizowanej w 2025 r. przez Fundację Instytut Nowej Kultury, www.instytutnowejkultury.pl

Wójt Gminy Nowy Dwór zaprasza organizacje pozarządowe realizujące zadania w obszarze przeciwdziałania przemocy domowej do zgłaszania kandydatów do udziału w pracach Zespołu Interdyscyplinarnego.

Zgodnie z ustawą z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej, wójt gminy powołuje zespół interdyscyplinarny. W skład zespołu wchodzą w szczególności przedstawiciele organizacji pozarządowych. Zespół realizuje działania określone w art. 6, 9a i 9b ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej, w tym określone w gminnym programie przeciwdziałania przemocy domowej oraz ochrony osób doznających przemocy domowej. Zgodnie z art. 9a ust. 13 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej, członkowie zespołu wykonują zadania w ramach obowiązków służbowych lub zawodowych. 

Zgłoszenia kandydatów powinien dokonać organ statutowy organizacji pozarządowej. Zgłoszenia należy składać w terminie do 30 września 2025 roku pisemnie na formularzu załączonym do niniejszego ogłoszenia. Zgłoszenia można złożyć  osobiście lub pocztą, na adres: Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Nowym Dworze, ul. Wesoła 2, 16-205 Nowy Dwór 

Dodatkowe informacje można uzyskać pod numerem telefonu: 85 7226549.

Wybór zostanie dokonany biorąc w szczególności pod uwagę zakres realizowanych przez organizacje zgłaszające zadań na rzecz przeciwdziałania przemocy domowej.  Z wybranymi podmiotami Wójt Gminy Nowy Dwór zawrze odpowiednie porozumienie.  Członków Zespołu Interdyscyplinarnego powołuje Wójt Gminy Nowy Dwór w drodze zarządzenia, 

Przepisy regulujące organizację i zadania Zespołu Interdyscyplinarnego w Gminie Nowy Dwór: 

1. ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1673),
2. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 września 2023 r. w sprawie procedury „Niebieskie Karty” oraz wzorów formularzy „Niebieska Karta” (Dz.U. z 2023 r. poz. 1870),
3. UCHWAŁA NR VI/33/24 RADY GMINY NOWY DWÓR z dnia 19 listopada 2024 r. w sprawie przyjęcia ,,Gminnego Programu Przeciwdziałania Przemocy Domowej oraz Ochrony Osób Doznających Przemocy Domowej na lata 2024- 2030” 
4. UCHWAŁA NR XL/248/23 RADY GMINY NOWY DWÓR z dnia 17 listopada 2023 r. w sprawie ustalenia trybu i sposobu powoływania oraz odwoływania członków Zespołu Interdyscyplinarnego do spraw Przeciwdziałania Przemocy Domowej w Gminie Nowy Dwór 

Wójt Gminy

Andrzej Humienny

do pobrania :

dr hab. Magdalena Szafranek, prof. UW

Pierwszy raport grupy ekspertów powołanej przez Zespół ds. analizy zdarzeń, na skutek których małoletni poniósł śmierć lub doznał ciężkiego uszczerbku na zdrowiu – co wynika z niego dla praktyków pomocy społecznej?

Dnia 28 lutego 2025 roku ukazał się pierwszy raport grupy ekspertów powołanej przez Zespół ds. analizy zdarzeń, na skutek których małoletni poniósł śmierć lub doznał ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Podstawą prawną dla wydania raportu jest art. 22m ust. 6 ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich (Dz.U. z 2024 r. poz. 1802). Zgodnie z jego treścią: „Na stronie internetowej urzędu obsługującego Ministra Sprawiedliwości umieszcza się informację o przeprowadzonej analizie określonego zdarzenia, która zawiera zwięzły opis stanu faktycznego analizowanego zdarzenia oraz wnioski końcowe i zalecenia dla właściwych organów lub instytucji, z wyłączeniem danych osobowych małoletniego lub innych osób mających związek ze zdarzeniem, o którym mowa w art. 22d ust. 1, umożliwiających identyfikację tych osób, miejsce zdarzenia lub siedzibę właściwych organów lub instytucji”. W treści raportu zawarto wiele rekomendacji dotyczących działania służb pomocy społecznej zaangażowanych w przeciwdziałanie przemocy domowej i ochronę małoletnich przed krzywdzeniem. 

W zakresie działania Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, grupa ekspertów zarekomendowała, m. in.  aby zgodnie z art. 121a ustawy o pomocy społecznej umożliwić korzystanie z superwizji pracy socjalnej pracownikom socjalnym oraz asystentom rodziny. W analizowanym w raporcie przypadku, eksperci zarekomendowali utworzenie w ośrodku grupy wsparcia prowadzonej przez psychologa – dla chętnych pracowników socjalnych i asystentów rodziny zajmujących się przemocą domową. Ponadto eksperci zalecili zmniejszenie liczby aktywnych procedur „Niebieskie Karty” i liczby procedur „Niebieskie Karty” w 9-cio miesięcznym monitoringu prowadzonych przez jednego pracownika socjalnego z kilkudziesięciu na kilkanaście na osobę. W treści raportu podkreślono, że nie jest możliwe wykonywanie w sposób prawidłowy i optymalny ustawowych zadań przez pracownika socjalnego w procedurze „Niebieskie Karty” przy takim obciążeniu procedurami. Ponadto eksperci zwrócili uwagę na konieczność usprawnienia przepływu informacji pomiędzy zespołami pracowników socjalnych w ośrodku. 

Z kolei w zakresie działania Zespołu Interdyscyplinarnego grupa ekspertów zarekomendowała, m. in., aby w przypadku zmiany miejsca zamieszkania rodziny objętej procedurą „Niebieskie Karty” do innej gminy, przesyłano tam formularz „Niebieska Karta – A” wraz z całą dokumentacją. Ponadto w przypadku wpłynięcia nowej procedury „Niebieskie Karty” eksperci rekomendują przekazywanie przedstawicielowi Zespołu Interdyscyplinarnego z policji formularza „Niebieska Karta – A”, a nie tylko informacji o wpłynięciu karty. Pozwoli to na szybsze podjęcie działań przez funkcjonariusza policji powołanego do grupy diagnostyczno-pomocowej w danej procedurze. Wreszcie, eksperci zalecili sprawdzanie stanu bezpieczeństwa małoletnich wskazanych w procedurze „Niebieskie Karty” jako doznających przemocy domowej przez członków grupy diagnostyczno–pomocowej: pracownika socjalnego i przedstawiciela policji poprzez osobisty kontakt z dzieckiem. 

Co wynika z tych rekomendacji? Otóż choć są one sformułowane w odniesieniu do konkretnego przypadku tragicznej śmierci dziecka, która nastąpiła w wyniku stosowania przemocy domowej, to mają one charakter nie tylko jednostkowy, ale też sektorowy i systemowy. Warto wziąć je pod uwagę. 

Cały raport dostępny jest tu: www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/zespol-ds-analizy-zdarzen-przedstawil-pierwszy-raport-dot-sprawy-kamilka-z-czestochowy

dr hab. Magdalena Szafranek, prof. UW

Tekst powstał w ramach bezpłatnej ogólnopolskiej kampanii edukacyjnej „Przeciwdziałanie przemocy domowej” realizowanej w 2025 r. przez Fundację Instytut Nowej Kultury, www.instytutnowejkultury.pl